7. AFGANİSTAN İÇ SAVAŞINDA PAKİSTAN’IN ROLÜ (1978-2001)

Özet

Afganistan, tarihsel süreç boyunca farklı dış aktörlerin müdahalelerine maruz kalmış; bu müdahaleler arasında en süreklilik arz eden ve yapısal etkiler doğuranı Pakistan tarafından gerçekleştirilmiştir. Pakistan ile Afganistan arasındaki ilişkiler, Pakistan’ın 1947 yılında bağımsızlığını kazanmasından itibaren güvensizlik, çatışma ve istikrarsızlık ekseninde şekillenmiştir. İki ülke arasındaki temel sorunlardan biri olan Durand Hattı sınır anlaşmazlığı, Afganistan’ın siyasal bütünlüğünü ve iç istikrarını zayıflatan kronik bir mesele hâline gelmiştir. Pakistan ise bu sınır sorununu stratejik çıkarları doğrultusunda araçsallaştırarak Afganistan üzerinde siyasi ve güvenlik temelli bir nüfuz alanı oluşturmayı hedeflemiştir. Özellikle 1970’li yıllardan itibaren Pakistan, Afganistan’daki iç kırılganlıkları ve toplumsal fay hatlarını kullanarak radikal dini gruplar ve istihbarat mekanizmaları aracılığıyla ülkenin iç dinamiklerine müdahale etmiştir. Bu süreçte ortaya çıkan Mücahit gruplar, Afganistan’da uzun süreli ve yıkıcı iç savaşlara yol açmış; aynı zamanda bölgesel düzeyde dini radikalleşmenin yayılmasına zemin hazırlamıştır. Müdahaleler sonucunda güç kazanan İslamcı silahlı aktörler, Afganistan’ın ulus inşa, devletleşme ve kurumsal kapasite geliştirme süreçlerini ciddi biçimde sekteye uğratmıştır. Bu çalışma, Pakistan’ın Afganistan’da kalıcı barış ve istikrarı neden desteklemediğini ve Afganistan’a hangi yöntemler ve araçlar aracılığıyla müdahale ettiğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca Afganistan’daki dış müdahalelerin siyasal, toplumsal ve güvenlik boyutlarındaki etkileri ile günümüze kadar çözülememiş yapısal sorunlar kapsamlı bir çerçevede ele alınmaktadır.

Yazarlar

Rabea AMIN
Prof. Dr. Hüseyin ARSLAN