1. OSMANLI DEVLETİ DÖNEMİNDE İŞÇİ HAREKETLERİ VE İŞÇİ SENDİKALARI

Özet

Osmanlı Devleti topraklarında işçi hareketleri pek çok farklı bölgede kendine alan bulmuştur. Ancak yer yer işçi hareketleri siyasi bir kimlik kazanmış ve işçiler hükümet yetkilileriyle karşı karşıya gelerek mücadele etmiştir. Osmanlı topraklarının farklı coğrafi bölgelerinde ve farklı işkollarında çalışan işçiler, birbirinden etkilenerek başta merkezi bölgeler olmak üzere pek çok şehirde grev hareketi gerçekleştirmiştir. Bu durumun bir getirisi olarak, dönemin siyasi ekseninde çıkarılan bir dizi kanunla grev yapmak ve sendika kurmak yasaklanmıştır. Ancak yasaklar işçileri durdurmamış, sınıf mücadelesi içerisinde örgütlenerek sendikalar kurup, hak arayışlarına devam etmişlerdir. Bu çalışmada; Osmanlı Devleti topraklarında yapılan grevler, 1908 öncesi ve sonrası olacak şekilde iki ayrı başlıkta, nedenleri ve sonuçları ile analiz edilmiştir. 1908’deki boykot ise farklı bir sosyal ve siyasi nitelik taşıdığı için bir alt başlıkta ele alınmıştır. Zira II. Meşrutiyet’in ilan edilmesiyle siyasi ortam başkalaşım geçirmiştir. Çalışma hayatı da bu durumdan etkilendiği için bu şekilde bir yol izlenmiştir. Grevlerle paralel olarak ortaya çıkan ve Osmanlı Devleti’nde yine aynı dönemde kurulan, sendikalara esas teşkil eden işçi dernekleri ve bu derneklerin ışığında kurulan işçi sendikaları analiz edilerek, bunların çalışma hayatına yaptığı olumlu ve olumsuz yansımaları araştırılmıştır.

Yazar

Dr. Şerife KODAL