11. TEKNOLOJİ KULLANIM ALIŞKANLIĞININ DİSSOSİYATİF YAŞANTILARLA İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ

Özet

Günümüz dünyasında teknoloji kullanımı neredeyse her insanın hayatının büyük bir kısmını kaplamakta ve bu oran gittikçe artmaktadır. Teknolojinin bilinçsiz ve aşırı kullanımı insan hayatını olumsuz etkilemekle beraber insanların gerçeklikten kopuşuna –dissosiyatif yaşantılara- zemin hazırlamaktadır. Bu çalışmanın amacı da yetişkinlerdeki teknoloji kullanımının dissosiyatif yaşantılar arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemi 18-45 yaş arası, internet erişimi ve teknoloji kullanımına sahip, anketi eksiksiz doldurmuş, herhangi bir psikiyatrik ilaç kullanımı olmayan, farklı demografik yapılara sahip 150 yetişkinden kolayda örnekleme yöntemi ile elde edilmiştir. Verilerin toplanma aracı olarak Mert Küçükvardar (2020) tarafından geliştirilen, bireylerin teknoloji kullanım sıklığı, amacı ve bağımlılık düzeylerini ölçen Teknoloji Kullanım Alışkanlıkları Ölçeği (TKA); Bernstein ve Putnam (1986) tarafından geliştirilmiş ancak Türkçeye Vedat Şar, İlhan Yargıç ve Hamdi Tutkun tarafından uyarlanmış, bireylerin dissosiyatif (ayrışma) yaşantı düzeylerini ölçen Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği (DES) ve kişisel bilgilerin toplandığı demografik bilgi formu bir araya getirilip anket haline getirilmiş ve bireylere sunulmuştur. Araştırma bulguları, teknoloji kullanımı ile dissosiyatif yaşantılar arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle kontrol zorluğu boyutunun dissosiyatif belirtilerle güçlü şekilde ilişkili olması, teknolojinin aşırı ve kontrolsüz kullanımının benlik algısı, dikkat ve çevresel farkındalık üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini göstermektedir. Dürtüsel ve farkında olmadan gerçekleşen uzun süreli kullanım, zihinsel bütünlüğün bozulmasına yol açabilir. Bundan yola çıkılarak, eğitim kurumları, iş yerlerindeki insan kaynakları birimleri ve ruh sağlığı uzmanları tarafından, yetişkin bireylerin aşırı ve kontrolsüz teknoloji kullanımının olası psikolojik ve sosyal etkileri konusunda eğitim programları, seminerler ve farkındalık çalışmaları yoluyla bilgilendirilmesi önerilmektedir.

Yazarlar

Doç. Dr. Püren AKÇAY
Psk. Sena Naz DURSUN